Бекмаханов Ермухан Бекмаханович


Ермуха́н Бекмаха́нович Бекмаха́нов родился 1915 году в Баянаулском районе Павлодарской области Казахстана. Учёный-историк, член-корреспондент Академии Наук Казахской ССР.

Доктор исторических наук (1948), профессор (1949), член-корреспондент АН Казахской ССР (1962).













Окончил в 1937 году Воронежский педагогический институт. Научный сотрудник, директор Научно-исследовательского института педагогики при Наркомпросе (1937—1945), старший научный сотрудник, заместитель директора Института истории, археологии и этнографии АН КазССР (1945—1947), заведующий кафедрой Казахского государственного университета (1947—1966).

Исследователь проблем социально-экономической и политической истории Казахстана XIX — начала XX вв., революционного движения в крае в период первой русской революции.

Автор работ по этнографии, истории, литературе, правовым наукам, атеизму, истории культуры и искусства казахов, учебников и учебных пособий по истории Казахстана для средней школы. Награждён орденом и медалями СССР.

Скончался в 1966 году в г. Алма-Ате Казахской ССР.

Основные научные работы

⦁ «История Казахской ССР» Алма-Ата, 1943.

Этот труд был написан в соавторстве с рядом советских историков, эвакуированных в Алма-Ату в военные годы. Редактором книги была академик АН СССР А. М. Панкратова. Книга вызвала широкий резонанс в научных кругах из-за 14 главы, которая содержала материалы о движении Кенесары Касымова.

⦁ «Казахстан в 20-40-е годы XIX в.» Москва, 1948.

После обсуждения данной работы и его осуждения в газете «Правда»[1] был обвинён в «буржуазном ультранационализме» и осуждён 4 декабря 1952 г. по ст. 58-10 УК РСФСР. Приговор: 25 лет ИТЛ. Лишён всех наград, учёных степеней и званий. Освобождён 16 февраля 1954 г. благодаря вмешательству А. М. Панкратовой; реабилитирован.

⦁ «Присоединение Казахстана к России.» Алма-Ата, 1957.

После опубликования этой работы защитил и получил в Москве докторскую степень. Материалы: Биобиблиография обществоведов Казахстана. Алма-Ата: Наука, 1986.

Память

Ермухану Бекмаханову посвящён исторический фильм «Аманат» («Заложник»). Премьера фильма состоялась 31 мая 2015 года, в День памяти жертв политических репрессий, ко

торый отмечается в Казахстане 31 мая.


Ермұхан Бекмаханұлы Бекмаханов (15.02.1915, Төре ауылы, Баянауыл ауданы, Павлодар облысы — 06.05.1966, Алматы) — тарихшы ғалым, тарих ғылымдарының докторы (1946 жылы), профессор, Қазақ КСР ғылым академиясының корреспондент мүшесі (1962 жыл).

Балалық шағы

Ермұхан Бекмаханов 1915 жылдың 14 ақпанында Павлодар облысының Баянауыл ауданындағы Жасыбай көлінің жағасындағы Төре ауылында дүниеге келген. Әкесі Бекмахан кедейленіп, Мұса Шормановтың немере інісі Зында Шормановтың малын баққан. Бекмаханың Бәпіш деген әйелінен Дінше, Ермұхан және Қамияш деген үш баласы болады. Бекмахан мал бағып жүріп өкпесіне суық тигізіп алады да, Ермұхан алты жасқа толмай жатып қайтыс болады. Осылайша Ермұханның анасы Бәпіш үш баламен тұрмыстың ауыр тауқыметін тартуға мәжбүр болады. 1925-1931 жылдар аралығында Баянауылдағы мектепте оқиды. Жоғары оқуға түсу үшін Ермұқанның жеті жылдық мектебі жеткіліксіз еді. Алайда Ермұхан мектеп бітірген жылы туған ағасы Дінше қос өкпесіне суық тигізіп, қайтыс болады. Әкесі қайтыс болғалы тұрмыс жағдайы мәз емес Ермұханның отбасысының жағдайы ағасы Діншенің аудандық деңгейлегі орташа шенеунік болғалы біршама жақсарып қалған еді. Ағасының қайтыс болуы анасының Ермұханның оқуының жалғастыруына деген қарсылығын туғызды. Анасының қарсылығына қарамастан Ермұхан Семейдегі Жұмыс факультетіне түседі. Сол жылдары Қазақстанда күштеп ұжымдастыру салдарынан ашаршылық орын алып, Ермұханның анасы мен кішкентай қарындасы қайтыс болады. Бұл оқиға Ермұханның қатты қажытады. Бұған қоса, анасы мен қарындасының денесінің қай жерде екені, көмулі немесе көмусіз қалғаны белгісіз еді.[1]

Еңбектері

Казахстан в 20–40-е годы ХІХ веке, М., 1997;

Присоединение Казахстана к России, М., 1957;

Очерки истории Казахстана ХІХ в., А.-А., 1966.


Логотип.gif

ГУ "Школа-лицей №8 для одарённых детей"

www.lizey8.kz

 

Сохраняя прошлое, создаем будущее.