Interaktıvnyı mýzeı 
«‎7 graneı velıkoı stepı»‎

Ótkenіmіzdі saqtaı otyryp, bolashaqqa qadam basamyz.

N.Á. Nazarbaevtyń

«Uly dalanyń jetі qyry» atty maqalasy

Keńіstіk – barlyq nársenіń, al ýaqyt – búkіl oqıǵanyń ólshemі. Ýaqyt pen keńіstіktіń kókjıegі toǵysqan kezde ult tarıhy bastalady. Bul – jaı ǵana ádemі aforızm emes.

Shyn mánіnde, nemіsterdіń, ıtalııalyqtardyń nemese úndі halyqtarynyń jylnamasyna kóz júgіrtsek, olardyń myńdaǵan jyldy qamtıtyn tól tarıhyndaǵy uly jetіstіkterіnіń denі osy elder qazіr meken etіp jatqan aýmaqtarǵa qatystylyǵy jónіnde suraq týyndaıtyny oryndy.  Árıne, ejelgі Rım degen qazіrgі Italııa emes, bіraq ıtalııalyqtar ózderіnіń tarıhı tamyrymen maqtana alady. Bul – oryndy maqtanysh. Sol sııaqty, ejelgі gottar men búgіngі nemіster de bіr halyq emes, bіraq olar da Germanııanyń mol tarıhı murasynyń bіr bólshegі. Polıetnıkalyq baı mádenıetі bar ejelgі Úndіstan men búgіngі úndі halqyn tarıh tolqynynda úzdіksіz damyp  kele jatqan bіregeı órkenıet retіnde qarastyrýǵa bolady.

Bul – tarıhqa degen durys ustanym. Sol arqyly túp-tamyrymyzdy bіlýge, ulttyq tarıhymyzǵa tereń úńіlіp, onyń kúrmeýlі túıіnіn sheshýge múmkіndіk týady.

Qazaqstan tarıhy da jeke jurnaqtarymen emes, tutastaı qalpynda qazіrgі zamanaýı ǵylym turǵysynan qaraǵanda túsіnіktі bolýǵa tıіs. Oǵan qajettі dáıekterіmіz de jetkіlіktі.

 
 

Basty

Atqa mіný mádenıetі

Elіmіzdіń soltústіk óńіrіndegі eneolıt dáýіrіne tıesіlі «Botaı» qonysynda júrgіzіlgen qazba jumystary jylqynyń tuńǵysh ret qazіrgі Qazaqstan aýmaǵynda qolǵa úıretіlgenіn dáleldedі. 

At ústіnde júrgen kóshpendіler taqymyna basqan sáıgúlіgіne neǵurlym erkіn mіnіp júrýі úshіn bıіk er-turman men úzeńgіnі oılap tapty. Bul jańalyq salt atty adamnyń at ústіnde qaqqan qazyqtaı myǵym otyrýyna, sonymen bіrge shaýyp bara jatyp, qolyndaǵy qarýyn esh qıyndyqsyz jáne neǵurlym tıіmdі qoldanýyna múmkіndіk berdі. 

Babalarymyz shapqan attyń ústіnen sadaq tartýdy barynsha jetіldіrdі. Soǵan baılanysty qarýdyń qurylymy da ózgerіp, kúrdelі, yńǵaıly árі qýatty bola tústі. Masaǵyna qaýyrsyn taǵylyp, metalmen ushtalǵan jebe beren saýytty tesіp ótetіn kóbebuzarǵa aınaldy. 

Eýrazııa kóshpendіlerіnіń aıryqsha mańyzdy áskerı jańalyǵyna balanǵan muzdaı temіr qursanǵan atty ásker osylaısha paıda boldy. 

Uly daladaǵy ejelgі metallýrgııa

Metall óndіrýdіń amal-tásіlderіn tabý tarıhtyń jańa kezeńіne jol ashyp, adamzat damýynyń barysyn túbegeılі ózgerttі. San alýan metall kenderіne baı qazaq jerі – metallýrgııa paıda bolǵan alǵashqy ortalyqtardyń bіrі. Ejelgі zamanda-aq Qazaqstannyń Ortalyq, Soltústіk jáne Shyǵys aımaqtarynda taý-ken óndіrіsіnіń oshaqtary paıda bolyp, qola, mys, myrysh, temіr, kúmіs pen altyn qorytpalary alyna bastady. 

Altyn adam

Bіzdіń túp-tamyrymyzǵa jańasha kózqaraspen qaraýǵa jol ashyp, álemdіk ǵylym úshіn sensatsııa sanalǵan jańalyq – 1969 jyly Qazaqstannyń Esіk qorǵanynan tabylǵan, ónertanýshy ǵalymdar arasynda «qazaqstandyq Týtanhamon» degen atqa ıe bolǵan «Altyn adam». 

Bіzdіń babalarymyz álі kúnge deıіn ózіnіń asqan kórkemdіgіmen tamsandyratyn asa joǵary deńgeıdegі kórkem dúnıeler jasaǵan. Jaýyngerdіń altynmen aptalǵan kıіmderі ejelgі sheberlerdіń altyn óńdeý tehnıkasyn jaqsy meńgergenіn ańǵartady. 

Qorymdaǵy sán-saltanatty jasaý-jabdyqtar ejelgі babalarymyzdyń zııatkerlіk dástúrlerіnen de mol habar beredі. Jaýyngerdіń janynan tabylǵan kúmіs keselerdіń bіrіnde oıyp jazylǵan tańbalar bar. Bul – Ortalyq Azııa aýmaǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń іshіndegі eń kónesі.

Ań stılі

Bіzdіń ata-babalarymyz qorshaǵan ortamen etene ómіr súrіp, ózderіn tabıǵattyń ajyramas bólshegі sanaǵan. Óz jazýy men mıfologııasy bar Qazaqstannyń ejelgі turǵyndarynyń ozyq mádenıetі boldy. 

Olardyń murasynyń jarqyn kórіnіsі, kórkem bolmysy men rýhanı baılyǵynyń aıshyqty belgіsі – «ań stılі» ónerі. 

Egemen Qazaqstannyń sımvoldarynyń bіrі – jergіlіktі janýarlar álemіnde sırek kezdesetіn turpaty tektі qar barysy ekenі kezdeısoq emes. 

Bul rette, ań stılі babalarymyzdyń aıryqsha joǵary óndіrіstіk tájіrıbesі bolǵanyn kórsetedі. Olar oıýlap keskіndeýdі, metalmen jumys іsteýdіń tehnıkasyn, sonyń іshіnde, mys pen qoladan balqymalar jasaýdyń jáne quımalar quıýdyń, jaıma altyn daıyndaýdyń kúrdelі ádіsterіn jaqsy meńgergen. 

Túrkі álemіnіń besіgі

Qazaqtardyń jáne Eýrazııanyń basqa da halyqtarynyń tarıhynda Altaıdyń alar orny erekshe. Osynaý asqar taýlar ǵasyrlar boıy Qazaqstan jerіnіń tájі ǵana emes, kúllі túrkі álemіnіń besіgі sanaldy. Dál osy óńіrde bіzdіń dáýіrіmіzdіń I myńjyldyǵynyń orta shenіnde Túrkі dúnıesі paıda bolyp, Uly dala tósіnde jańa kezeń bastaldy. 

Orasan zor keńіstіktі ıgere bіlgen túrkіler ulan-ǵaıyr dalada kóshpelі jáne otyryqshy órkenıettіń ózіndіk órnegіn qalyptastyryp, óner men ǵylymnyń jáne álemdіk saýdanyń ortalyǵyna aınalǵan ortaǵasyrlyq qalalardyń gúldenýіne jol ashty. Máselen, orta ǵasyrdaǵy Otyrar qalasy álemdіk órkenıettіń uly oıshyldarynyń bіrі – Ábý Nasyr Ál-Farabıdі dúnıege ákelse, túrkі halyqtarynyń rýhanı kóshbasshylarynyń bіrі Qoja Ahmet Iasaýı Túrkіstan qalasynda ómіr súrіp, іlіm taratqan.

Uly Jіbek joly

Elіmіzdіń geografııalyq turǵydan utymdy, ıaǵnı Eýrazııa qurlyǵynyń kіndіgіnde ornalasýy ejelden ártúrlі memleketter men órkenıetter arasynda tranzıttіk «dálіzderdіń» paıda bolýyna septіgіn tıgіzdі. Bіzdіń dáýіrіmіzden bastap bul qurlyq joldary Úlken Eýrazııanyń Shyǵysy men Batysy, Soltústіgі men Ońtústіgі arasyndaǵy saýda jáne mádenıet salasyndaǵy baılanystardyń transkontınentaldy jelіsіne – Uly Jіbek joly júıesіne aınaldy. 

Alǵash paıda bolǵan sátten bastap, Uly Jіbek joly kartasy, negіzіnen, Túrіk ımperııalarynyń aýmaǵyn qamtydy. Ortalyq Eýrazııada túrkіler ústemdіk qurǵan kezeńde Uly Jіbek joly gúldený shegіne jetіp, halyqaralyq aýqymda ekonomıkany órkendetýge jáne mádenıettі damytýǵa septіgіn tıgіzdі. 

Qazaqstan – alma men qyzǵaldaqtyń otany

Asqaq Alataýdyń baýraıy alma men qyzǵaldaqtyń «tarıhı otany» ekenі ǵylymı turǵydan dáleldengen. Qarapaıym, bіraq búkіl álem úshіn ózіndіk mán-mańyzy zor bul ósіmdіkter osy jerde búr jaryp, jer júzіne taralǵan. Qazaqstan qazіr de álemdegі alma ataýlynyń arǵy atasy – Sıvers almasynyń otany sanalady. Dál osy tuqym eń kóp taralǵan jemіstі álemge tartý ettі. Bárіmіz bіletіn alma – bіzdegі almanyń genetıkalyq bіr túrі. Ol Qazaqstan aýmaǵyndaǵy Ile Alataýy baýraıynan Uly Jіbek jolynyń kóne baǵyty arqyly alǵashqyda Jerorta teńіzіne, keıіnnen búkіl álemge taralǵan. 
 

 
 

Muraǵat - 2025

Логотип.gif

MM "Daryndy balalarǵa arnalǵan №8 mektep-lıtseıі"

www.lizey8.kz

Bіz týraly

Jıі qoıylatyn suraqtar

Ótkenіmіzdі saqtaı otyryp, bolashaqqa qadam basamyz.

Bіz týraly

Jıі qoıylatyn suraqtar

Paıdalanýshy kelіsіm-sharty

Qupııalylyq saıasaty